A Administración local como apéndice no proxecto recentralizador
A anunciada reforma da Administración local avanza no proxecto recentralizador e uniformizador do PP. Os cambios que se queren introducir na Lei de Bases de Réxime Local e no Texto Refundido de Facendas Locais poñen o ramo a un proceso de involución constitucional que busca suprimir as cativas marxes existentes para outros modelos de organización territorial, política e económica. A difuminación do papel autonómico na configuración de fórmulas propias de organización territorial, a subsidiaridade da intervención pública na economía, o férreo control á prestación directa de servizos polos entes locais, a reconstrución das deputacións como contrapoder territorial, son os eixos sobre os que se asentan os cambios.
1. Baleiramento do espazo local como ámbito de políticas diferenciadas
O proxecto de reforma local busca limitar tanto a capacidade autonómica de ter os seus propios modelos de réxime local, como esnaquizar a viabilidade de políticas alternativas ao modelo neoliberal do PP. Se a taxa de reposición no reclutamento de empregados públicos xa non era dabondo para garantir a aniquilación dos servizos públicos e a consecuente posta a disposición nas mans privadas de calquera iniciativa que houber na liña de aumentar os dereitos prestacionais da cidadanía, agora sométese á lexislación estatal a decisión sobre a "conveniencia" de creación de servizos públicos locais. Tamén se regula cun inusitado detalle -se quixermos comparalo coas discrecionais decisións de privatizar a xestión de servizos- a decisión de exercer a iniciativa pública para o desenvolvemento de actividades económicas. Se alguén ousar nos tempos que corren camiñar por eses camiños terá que asegurar que presta todos os servizos obrigatorios, mínimos ou non, con arreglo aos estándares de calidade e que a iniciativa non xera riscos para a sostibilidade financeira do concello. Será necesario tamén un diagnóstico do mercado, da oferta e dos posibles efectos da actividade local sobre (adiviñen?)... a concorrencia empresarial. O goberno central resérvase o dereito de recurso. Dilixencia encomiable que sería bo que se aplicara tamén na motivación das decisións de privatización de xestión de servizos públicos.
2. Proxecto recentralizador
A reforma emprendida non só nega calquera espazo á autonomía municipal como un ámbito de construción de políticas diferenciadas, senon que os cambios están plenamente inseridos na lóxica recentralizadora emprendida polo PP -co PSOE como comparsa-. O Estado resérvase a regulación da concreción das competencias municipais, os límites á creación de servizos, os estándares que determinarán a obriga de xestión dos servizos municipais polas Deputacións.
As competencias municipais que se enumeran deberán ser especificadas en leis que, tamén, avaliarán "a conveniencia da implantación de servizos locais" conforme ao principio de estabilidade orzamentaria.
Un Real Decreto, estatal, será tamén o que determine os estándares de calidade dos servizos municipais que serán o parámetro que determine a obriga dos concellos de menos de 20000 habitantes deixar en mans das Deputacións -non doutros entes de cooperación municipal, tampouco das Comunidades Autónomas- servizos municipais.
Igualmente refórzase o control das contas municipais polo Tribunal de Cuentas estatal e introdúcese a obriga de someter a informe da Intervención Xeral do Estado os controis económicos que se desenvolverán conforme á normativa que tamén ditará o goberno central.
3. Consolidación das duplicidades
Unha vez os servizos municipais ficar en mans das Deputacións a lei blinda o status quo. Os concellos non poderán crear ou unirse a mancomunidades coa finalidade de prestar os servizos que lle foron retirados. A irreversibilidade do proceso de absorción das competencias locais en mans das Deputacións son mostra clara da vontade de consolidalas. Malia os anuncios propagandísticos que acompañan o texto a única duplicidade que existe de forma xeralizada en todo o territorio do Estado -as Deputacións- están aquí para quedar. Pouco importa a difuminación da súa natureza democrática determinada pola non elexibilidade directa pola cidadanía ou a súa inoperatividade como goberno local de proximidade para a cooperación na prestación de servizos que difícilmente poden ter base provincial (servizos sociais, bibliotecas, abastecemento e tratamento de augas...). O afortalamento das Deputacións chega mesmo a darlle un papel, inédito ata agora, na coordenación entre os concellos e as Comunidades Autónomas e o Estado en clara pugna coa previsión do noso Estatuto de Autonomía no que se prevía a coordenación das propias deputacións e dos seus orzamentos pola Xunta de Galicia.
O PP ten claro o obxectivo: crear un contrapoder territorial ás comunidades autónomas que, como se ve, pouco pintan neste conto.